ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

កម្ពុជា និងហ្វីលីពីន មានគម្រោងចុះហត្ថលេខារួមគ្នា​លើកិច្ចសហប្រតិបត្តិវិស័យយោធា ជាពិសេសផ្តោតទៅលើការពង្រឹងទ័ពជើងទឹក និងកងទ័ពអាកាស។ គម្រោងនេះ បាន​លើកឡើង នៅក្នុងជំនួបមួយរវាងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត និងនាយឧត្តមសេនីយ៍ Antonio G Nafarrete នាយសេនាធិការកងទ័ពហ្វីលីពីន ដែលបានធ្វើទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃអង្គារទី២០ខែតុលា។ អ្នកតាមដានសង្គមមើលឃើញថា គម្រោងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធា រវាងប្រទេសទាំងពីរ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីគោលនយោបាយសន្តិសុខអព្យាក្រឹត និងចម្រុះពណ៌។ លើសពីនេះ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យកងទ័ពជើងទឹក និងកងទ័ពអាកាស រវាងកម្ពុជា និងហ្វីលីពីន នឹងជួយបង្កើនសមត្ថភាពយោធាកម្ពុជាបន្ថែម។

លោក អ៊ុំ សំអាន អតីតតំណាងរាស្ត្របក្សប្រឆាំង បានលើកឡើងនៅថ្ងៃអង្គារ ទី២០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ថា ក្នុងនាមជាអ្នកនយោបាយជំនាន់ថ្មី លោកសង្ឃឹមថា លោក និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អាចប្រើវប្បធម៌សន្ទនាថ្មីជំនួសវប្បធម៌សន្ទនាចាស់ ដែល​បង្កើតឡើងដោយ លោក ហ៊ុន សែន និង លោក សម រង្ស៊ី។ តាមលោក អ៊ុំ សំអាន ការប្រើវប្បធម៌សន្ទនាថ្មីរបស់អ្នកនយោបាយជំនាន់ក្រោយ គឺក្នុងស្មារតីផ្សះផ្សាជាតិខ្មែរ ដើម្បីការពារទឹកដីពីការឈ្លានពានរបស់ថៃ។ តែអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ចាត់ទុកការលើកឡើងនេះថា គ្រាន់តែជាការ​បង្វែរសាច់រឿងប៉ុណ្ណោះ។ តើអ្នកនយោបាយជំនាន់ថ្មី​អាចបង្កើតវប្បធម៌សន្ទនាបែបថ្មីបានដែរឬទេ?

គណៈកម្មការ​ផ្សះផ្សា​ក្រោម​អនុសញ្ញា​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ស្តីពី​នីតិសមុទ្រ UNCLOS បាន​ស្នើ​ឲ្យ​ភាគី​កម្ពុជា និង​ថៃ​អនុវត្ត​នូវ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ដែល​មាន​ស្រាប់​ឲ្យ​បាន​ពេញលេញ​ដើម្បី​បង្កើត​បរិយាកាស​អំណោយផល​ដល់​ការ​ផ្សះផ្សា។ នេះ​បើ​តាម​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​របស់​ក្រសួង​ការបរទេស​កម្ពុជា​នៅ​ថ្ងៃទី១៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦។ អ្នកជំនាញ​ផ្នែក​កិច្ចការ​អន្តរជាតិ​យល់​ឃើញ​ថា កិច្ចប្រជុំ UNCLOS លើកទី២ បាន​បង្ហាញ​សញ្ញា​វិជ្ជមាន​ដើម្បី​ជួយ​ឲ្យ​ភាគី​ទាំងសងខាង​ត្រឡប់​ទៅ​រក​ការ​កសាង​ទំនុកចិត្តគ្នា​ឡើង​វិញ។ តើ​សំណើ​របស់ UNCLOS ឲ្យ​កម្ពុជា-ថៃ​អនុវត្ត​កិច្ចព្រមព្រៀង​ដែល​មាន​ស្រាប់​ឲ្យ​បាន​ពេញលេញ​ជា​សញ្ញាវិជ្ជមាន​នៅ​ក្នុង​ដំណោះស្រាយ​ជម្លោះព្រំដែន​ដែរឬ​ទេ?។

ការប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត(AI) ដើម្បីបង្កើតភាពយន្ត វណ្ណកម្មអក្សរសិល្ប៍ និងរឿងព្រេងបុរាណខ្មែរ កំពុងក្លាយជាកង្វល់មួយរបស់អ្នកជំនាញផ្នែកភាពយន្ត និងប្រវត្តិសាស្ត្រនៅកម្ពុជា។ ជាក្តីកង្វល់ដ្បិតថា អ្នកបង្កើតមាតិកាសង្គម សិល្បៈ មួយចំនួន បានប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត AI ហួសហេតុ ដើម្បីបង្កើតសាច់រឿងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ តាមទម្រង់ ដែលពួកគេចង់បាន ប្រាសចាកពីអត្តសញ្ញាណដើម។ អ្នកជំនាញ និងផលិតករភាពយន្ត កត់សម្គាល់ថា អ្នកបង្កើតភាពយន្តបុរាណខ្មែរ ដោយប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត នៅមិនទាន់បានបានស្វែងយល់ពីវប្បធម៌ ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណី​ អត្តសញ្ញាណ និងអក្សរសាស្ត្រ ទៅតាមសម័យកាលនៅឡើយ។

កម្ពុជា និងតួកគី បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធាជាមួយគ្នា នៅថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ​២០២៦ នៅទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុល។ ការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងនេះធ្វើឡើង នាអំឡុងពេល​ទស្សនៈកិច្ចរបស់​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទៅកាន់​ប្រទេសតួកគី។ តួកគីជាប្រទេស ដែលមានកម្លាំងយោធាខ្លាំងលំដាប់ទី៩ លើពិភពលោក និងជាសមាជិកនៃអង្គការសន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើងហៅកាត់ថា NATO។ តើកម្ពុជាអាចទាញបានប្រយោជន៍អ្វីខ្លះពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធាជាមួយតួកគី?