Wszechnica FWW - Nauka

Wykład dr Daniela Tyborowskiego w ramach Warsaw Mineral Expo 2026 [7 marca 2026 r.]Czy w oceanach epoki dinozaurów pływały dinozaury? Jak wyglądał świat, w którym gigantyczne gady morskie dominowały w morzach przez ponad 150 milionów lat? I dlaczego niektóre z nich przypominały współczesne delfiny, choć były od nich oddzielone milionami lat ewolucji?W tym wykładzie dr Daniel Tyborowski zabiera nas do fascynującego świata gadów morskich – niezwykłych zwierząt, które w erze mezozoicznej opanowały oceany całej planety. Choć często są mylone z dinozaurami, w rzeczywistości stanowiły odrębne grupy zwierząt, które niezależnie od siebie przystosowały się do życia w środowisku wodnym.Poznamy najbardziej znanych przedstawicieli tej niezwykłej fauny: rybokształtne ichtiozaury, długoszyje plezjozaury, potężne pliozaury, gigantyczne mozazaury, a także morskie krokodyle i żółwie. Dowiemy się, jak wyglądała ich ewolucja oraz jakie strategie pozwoliły im stać się dominującymi drapieżnikami dawnych oceanów.Wykład pokazuje również, że powrót do życia w morzu był jednym z najbardziej spektakularnych procesów w historii ewolucji kręgowców. Zwierzęta, których przodkowie wyszli kiedyś na ląd, musiały ponownie przystosować swoje ciała do środowiska wodnego. Wymagało to szeregu zmian, takich jak przekształcenie kończyn w płetwy, rozwój opływowego kształtu ciała, doskonalenie zmysłów czy przejście na żyworodność.Szczególną uwagę poświęcono temu, jak zmieniał się świat mezozoicznych oceanów. W czasach, gdy na lądach panowały dinozaury, poziom mórz był znacznie wyższy niż obecnie, a rozległe płytkie morza pokrywały ogromne obszary Europy, Azji i Ameryki Północnej. Te wyjątkowe warunki stworzyły idealne środowisko dla rozwoju niezwykle bogatych ekosystemów morskich.W wykładzie znajdziemy odpowiedzi na pytania:- Dlaczego gady morskie nie były dinozaurami?- Jak kręgowce powracały do życia w oceanach?- Które grupy gadów morskich były największe i najgroźniejsze?- Dlaczego niektóre z nich przypominały współczesne delfiny?- Jak wyglądały oceany w czasach dinozaurów?- Jakie adaptacje pozwoliły gadom podbić środowisko morskie?To fascynująca opowieść o ewolucji, prehistorycznych oceanach i zwierzętach, które przez miliony lat były niekwestionowanymi władcami mórz.dr Daniel Tyborowski - paleobiolog, geolog i ewolucjonista, pracownik naukowy Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalizuje się w badaniach nad ewolucją, paleobiologią i paleoekologią wymarłych kręgowców morskich, zwłaszcza gadów morskich i waleni.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpkJeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#gadymorskie #dinozaury #ichtiozaury #mozazaury #plezjozaury #ewolucja #paleontologia #oceany #historiaZiemi #geologia #prehistoria #DanielTyborowski #Wszechnica

Wykład Bartosza Popczyńskiego z serii Miłość w świecie zwierząt w ramach cyklu Spotkania z przyrodą [2 czerwca 2026 r.] Jak wyglądała kopulacja dinozaurów? Czy naukowcy potrafią odtworzyć życie intymne zwierząt, które wyginęły miliony lat temu? Dlaczego węże potrafią spędzać długie godziny na godowych „tańcach”, a niektóre gady osiągają dojrzałość płciową dopiero wtedy, gdy osiągną odpowiedni rozmiar ciała?W kolejnym odcinku cyklu „Miłość w świecie zwierząt” Bartosz Popczyński zabiera nas do fascynującego świata gadów – grupy zwierząt, która jako pierwsza w pełni uniezależniła rozmnażanie od środowiska wodnego i dzięki temu podbiła lądy całej planety.Wykład rozpoczyna się od opowieści o jednym z najważniejszych wynalazków ewolucji – jaju owodniowym, które umożliwiło gadom skuteczne rozmnażanie poza wodą. Dowiemy się, dlaczego ten przełom był tak istotny dla historii życia na Ziemi i jak wpłynął na późniejszą ewolucję ptaków oraz ssaków.Nie zabraknie także pytań, które od lat fascynują naukowców i miłośników przyrody:- Jak mogły wyglądać gody dinozaurów?- Jak rozmnażają się węże?- Jakie strategie godowe stosują jaszczurki?- Dlaczego niektóre żółwie osiągają dojrzałość płciową dopiero po wielu latach życia?- Jak budowa ciała wpływa na zachowania rozrodcze gadów?Bartosz Popczyński omawia również anatomię układu rozrodczego gadów, wyjaśnia znaczenie kloaki, pokazuje różnice pomiędzy poszczególnymi grupami oraz opowiada o niezwykłych adaptacjach, które pozwoliły gadom odnieść sukces ewolucyjny trwający od setek milionów lat.To opowieść nie tylko o rozmnażaniu, ale także o ewolucji, biologii i niezwykłej różnorodności świata zwierząt. Wykład pokazuje, że za pozornie prostym pytaniem „jak rozmnażają się gady?” kryje się fascynująca historia przystosowań, zachowań i rozwiązań wypracowanych przez naturę przez miliony lat.Bartosz Popczyński – leśnik, edukator przyrodniczy i popularyzator nauki. Edukator Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasów Miejskich – Warszawa. Od lat prowadzi wykłady dla Wszechnicy poświęcone przyrodzie, ekologii oraz fascynującym zachowaniom zwierząt.Zobacz całą serię „Miłość w świecie zwierząt”, w której poznasz niezwykłe strategie zalotów, rozmnażania i wychowywania potomstwa u różnych grup zwierząt: https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUSddS0PzNjVxqKvl_epdrYQPolecamy też inne wykłady Bartosza Popczyńskiego z cyklu Spotkania z przyrodą: https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUR3X2rtXfPeIPnBtrSS_4oqJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p963. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#przyroda #nauka #zwierzęta #gady #węże #miłość #MiłośćWŚwiecieZwierząt #przyroda #gady #dinozaury #węże #biologia #ewolucja #natura #nauka #Wszechnica #gady #węże #dinozaury #żółwie #jaszczurki #zwierzęta #przyroda #biologia #ewolucja #miłośćwświeciezwierząt #nauka #ekologia #BartoszPopczyński #Wszechnica

Wykład dr Daniela Tyborowskiego w ramach cyklu Paleontologiczne Wieczory na Wydziale Geologii UW [27 maja 2026 r.] Odkrycie szczątków pra-walenia sprzed 38 milionów lat na Lubelszczyźnie jest jednym z najważniejszych odkryć paleontologicznych ostatnich lat w Polsce. W kopalni bursztynu odnaleziono fragment żuchwy pradawnego walenia żyjącego w epoce eocenu. Jest to pierwsze potwierdzone znalezisko eoceńskiego walenia na terenie naszego kraju.Naukowcy ustalili, że około 38 milionów lat temu obszar dzisiejszej Lubelszczyzny znajdował się pod wodami ciepłego, płytkiego morza. Żyły tam różnorodne organizmy morskie, między innymi rekiny, ryby oraz pradawne walenie. Odkryty osobnik miał prawdopodobnie około dwóch metrów długości i przypominał wielkością współczesnego delfina.Znalezisko ma ogromne znaczenie dla badań nad ewolucją waleni. Potwierdza ono, że pradawne ssaki morskie występowały również na terenach Europy Środkowej, a przez obszar dzisiejszej Polski mogły przebiegać szlaki migracyjne tych zwierząt. Dzięki takim odkryciom naukowcy mogą lepiej odtworzyć historię dawnych mórz oraz proces ewolucji współczesnych waleni i delfinów.dr Daniel Tyborowski - jest paleobiologiem, geologiem, ewolucjonistą, nauczycielem akademickim i popularyzatorem nauki. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się na ewolucji, morfologii funkcjonalnej, histologii i paleoekologii kręgowców wtórnie wodnych – gadów morskich i waleni. W 2018 roku z wyróżnieniem obronił dysertację doktorską pod tytułem „Paleobiologia i środowisko życia późnojurajskich kręgowców morskich z kamieniołomu Owadów-Brzezinki, Polska środkowa„. Tematyka doktoratu dotyczyła unikatowych skamieniałości ichtiozaurów, żółwi morskich oraz ryb kostnoszkieletowych. Pełnił funkcję adiunkta muzealnego oraz pracownika Muzeum Ziemi PAN w Warszawie. W ramach działalności popularyzatorskiej prowadził wykłady i prelekcje w Muzeum Ziemi PAN, w tym w cyklu "Środowe spotkania z dziejami Ziemi", które były transmitowane na Wszechnicy. Od 2024 roku jest pracownikiem naukowym i wykładowcą w Katedrze Geologii Historycznej, Regionalnej i Paleontologii na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jego aktualne badania naukowe skupiają się na ewolucji i zróżnicowaniu specjalizacji pokarmowych wśród morskich czworonogów (ichtiozaurów, mozazaurów i waleni) w kontekście konwergencji ekomorfologicznej i sensorycznej. https://danieltyborowski.wordpress.com/Playlista Dzieje Ziemii - https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUSgW7rd6PJqN2fuRPZziM04Zapraszamy na Wieczory Paleontologiczne z dr Danielem Tyborowskim!Zapraszamy też do wsparcia działalności naukowej dr Tyborowskiego za pośrednictwem https://patronite.pl/tyborowskiJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p963. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#dinozaury #paleontologia #paleobiologia #prehistoria #dziejeziemi #geologiauw #tyborowski #ewolucja

Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą [25 maja 2026 r.] Wykład Bartosza Popczyńskiego poświęcony jest jednemu z najbardziej poruszających zjawisk w świecie przyrody – macierzyństwu zwierząt. Z okazji Dnia Matki autor przygląda się temu, jak różne gatunki opiekują się swoim potomstwem, jakich strategii używają, by zwiększyć jego szanse na przeżycie, oraz jak wiele wysiłku, ryzyka i poświęcenia wiąże się z wychowaniem młodych w naturze.Punktem wyjścia do opowieści staje się głośna historia warszawskich nurogęsi prowadzących swoje młode z Łazienek Królewskich nad Wisłę przez ruchliwe ulice miasta. To przykład niezwykłej determinacji zwierzęcych matek, które każdego dnia mierzą się z zagrożeniami ze strony drapieżników, ludzi i współczesnej infrastruktury. Bartosz Popczyński pokazuje jednak, że troska o młode nie ogranicza się wyłącznie do obrony potomstwa – w świecie zwierząt istnieją także adopcje osieroconych młodych, współpraca między osobnikami czy bardzo złożone zachowania opiekuńcze.W trakcie wykładu słuchacze poznają różnice między gatunkami, których młode od razu po wykluciu są samodzielne, a tymi, które przez długi czas wymagają stałej opieki rodziców. Autor tłumaczy, jak wygląda wychowanie młodych ptaków, ssaków czy zwierząt stadnych oraz jak ogromną rolę w przyrodzie odgrywa instynkt opieki.To opowieść nie tylko o biologii i zachowaniach zwierząt, ale także o relacjach, odpowiedzialności i mechanizmach, które od milionów lat pozwalają kolejnym pokoleniom przetrwać. Wykład pokazuje świat natury z bardzo uważnej i czułej perspektywy, przypominając, że troska o młode jest jednym z najbardziej uniwersalnych doświadczeń w świecie żywych organizmów.Bartosz Popczyński – leśnik i edukator przyrodniczy związany z Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasów Miejskich – Warszawa – od lat popularyzuje wiedzę o przyrodzie w ramach cyklu „Spotkania z przyrodą”, opowiadając o naturze w sposób przystępny, pełen ciekawostek i oparty na uważnej obserwacji świata zwierząt.Polecamy też inne wykłady Bartosza Popczyńskiego z cyklu Spotkania z przyrodą: https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUR3X2rtXfPeIPnBtrSS_4oqJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#SpotkaniaZPrzyrodą #BartoszPopczyński #Przyroda #Natura #DzieńMatki #Zwierzęta #Macierzyństwo #Ptaki #EdukacjaPrzyrodnicza #Wszechnica #WszechnicaFWW

Wykład Bartosza Popczyńskiego z serii Miłość w świecie zwierząt w ramach cyklu Spotkania z przyrodą [19 maja 2026 r.]Dlaczego wiosenne wieczory nad stawami i rozlewiskami są tak głośne? Czy wszystkie płazy naprawdę „rechoczą”? Jak żaby, ropuchy i traszki odnajdują partnerów oraz dlaczego głos odgrywa tak ogromną rolę w ich życiu miłosnym?W wykładzie „Miłosny rechot. Miłość w świecie zwierząt” Bartosz Popczyński zabiera nas do fascynującego świata płazów i ich niezwykłych zachowań godowych. To opowieść o zwierzętach, których życie w dużej mierze ukryte jest przed ludzkim wzrokiem, choć ich obecność często zdradzają charakterystyczne dźwięki dobiegające z mokradeł, stawów i nadrzecznych zarośli.Podczas spotkania dowiemy się, czym właściwie różni się rechot od kumkania oraz jakie głosy wydają poszczególne gatunki płazów. Poznamy strategie godowe żab, ropuch i innych przedstawicieli tej niezwykłej grupy zwierząt, dla których woda jest miejscem spotkań, rywalizacji i rozmnażania.Wykład pokazuje, że wiosenne koncerty płazów to nie przypadkowy hałas, lecz skomplikowany system komunikacji. Samce nawołują partnerki, konkurują z innymi osobnikami i próbują zaznaczyć swoją obecność w świecie pełnym rywali. Każdy gatunek posiada własne sposoby komunikowania się i własny „język miłości”.Nie zabraknie również opowieści o biologii płazów, ich cyklu życiowym oraz niezwykłych przystosowaniach do życia na granicy wody i lądu. Spotkanie pozwala lepiej zrozumieć, jak ważne dla tych zwierząt są mokradła, małe zbiorniki wodne i naturalne tereny podmokłe, które coraz częściej znikają z naszego krajobrazu.To pełna ciekawostek przyrodnicza opowieść o jednym z najbardziej charakterystycznych dźwięków polskiej wiosny i o świecie zwierząt, którego większość ludzi doświadcza częściej słuchem niż wzrokiem.Cała seria "Miłość w świecie zwierząt" dostępna tu: https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUSddS0PzNjVxqKvl_epdrYQBartosz Popczyński - leśnik i edukator przyrodniczy, od kilku lat prowadzący wykłady dla Wszechnicy, pasjonat przyrody i jazdy na rowerze. Edukator Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasów Miejskich - WarszawaPolecamy też inne wykłady Bartosza Popczyńskiego z cyklu Spotkania z przyrodą: https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUR3X2rtXfPeIPnBtrSS_4oqJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#przyroda #nauka #zwierzęta #żaby #woda #miłość