Διαβολοδεκαετία, με τον Χρήστο Χωμενίδη

«Είναι όλα αυτά τα πράγματα πολύ παλιά – η χρεοκοπία, τα μνημόνια, το δημοψήφισμα…» σκέφτομαι ολοένα και συχνότερα. Κοντεύουν δεκαπέντε χρόνια από όταν το κράτος φαλήρισε και η κοινωνία μας διχάστηκε. Πλην εξαιρέσεων, όσοι έπαιξαν τότε κρίσιμο ρόλο έχουν πάρει πιά άλλη ρότα. Ο χρόνος είναι πανδαμάτωρ. Οι άνθρωποι κοιτούν πάντα μπροστά. Ευτυχώς. Γιατί όσοι μένουν πίσω, όσοι αναμασούν εμμονικά το παρελθόν, έχουν την τάση να το διαστρεβλώνουν κατά τις ψυχολογικές ή άλλες ανάγκες τους. Ξεβάβουν τα κόκκαλα των παππούδων τους και τα κάνουν ή ρόπαλα ή δεκανίκια. Ζητούμενο ωστόσο, πριν ανοιχτείς στο μέλλον, είναι να αποκομίζεις κάποια συμπεράσματα. Κάποια διδάγματα από τις πανωλεθρίες και από τους θριάμβους σου. Γιατί χρεοκοπήσαμε το 2010; Πώς αντέδρασε η ηγεσία της Ελλάδας στη χρεοκοπία; Ήταν νομοτελειακός ο εθνικός διχασμός που ξεκίνησε μετά το Καστελλόριζο και κορυφώθηκε το 2015; Εξυγιανθηκε η οικονομία μας με τα μνημόνια; Γίναμε άξιοι να ανήκουμε στην Ευρωζώνη; Μας έκανε η Διαβολοδεκαετία πιο σοφούς; Κινδυνεύουμε να χρεοκοπήσουμε ξανά στο ορατό μέλλον;

Το καλοκαίρι του 2018, η Ελλάδα βγήκε από το μνημόνιο. Η Διαβολοδεκαετία που ξεκίνησε με την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008. Που οδήγησε το ελληνικό κράτος στη χρεοκοπία το 2010. Που μείωσε το ΑΕΠ κατά 25%, όσο ποτέ, πουθενά σε περίοδο ειρήνης. Που εκτίναξε την ανεργία και ανάγκασε μυριάδες Έλληνες -νέους κυρίως- να μεταναστεύσουν. Που δίχασε βαθιά την κοινωνία, συγκλόνισε τα κόμματα εξουσίας της Μεταπολίτευσης, έφερε στο προσκήνιο νέες δυνάμεις, κάποιες δημιουργικές, άλλες τερατώδεις. Η Διαβολοδεκαετία που άλλαξε άρδην την καθημερινότητα μας και γκρέμισε τους ζωτικότερους μύθους μας είχε τελειώσει. Με αμφιθυμίες και παλινωδίες, με άλματα αλλά και τρεκλίσματα, η πατρίδα είχε καταφέρει να ξανασταθεί στα πόδια της. Φτύναμε τον κόρφο μας. Θυμόμασταν τις συμπληγάδες από τις οποίες περάσαμε. Τολμούσαμε -δειλά στην αρχή, είναι αλήθεια- να κάνουμε σχέδια για το μέλλον. Να ελπίσουμε ξανά στο καλύτερο. Ο Χρήστος Χωμενίδης αναψηλαφεί ό,τι προηγήθηκε από τις εκλογές τον Σεπτέμβριο του 2015. Από τη δεύτερη και πύρρειο νίκη του Σύριζα.-

Πώς πραγματοποίησε την “kolotoumba” ο Αλέξης Τσίπρας την επαύριο του δημοψηφίσματος; Ποιοι τον ενθάρρυναν, τον καθοδήγησαν και ποιοι αισθάνθηκαν ότι τους είχε ξεδιάντροπα προδώσει και αντέδρασαν εκρηκτικά; Ο Χρήστος Χωμενίδης αφηγείται την ανώμαλη προσγείωση στην πραγματικότητα. Την πιο κρίσιμη σύσκεψη πολιτικών αρχηγών σε ολόκληρη τη Μεταπολίτευση. Την δεκαεφτάωρη διαπραγμάτευση που χάρισε στον Τσίπρα έναν έρπη στα χείλη και στην Ελλάδα ένα τρίτο μνημόνιο. Την ολονύκτια συνεδρίαση της Βουλής κατά την οποίαν ο Σύριζα διασπάστηκε και η Ζωή Κωνσταντοπούλου, στο έδρανο της Προέδρου, κόντεψε να αυταναφλεγεί. Ό,τι τότε παρακολουθούσαμε με την ψυχή στο στόμα, το ακούμε σήμερα σαν μία μαύρη κωμωδία χαρακτήρων και καταστάσεων.

«Να χαμηλώσουν τα όργανα τι είναι φτωχός ο γάμος…» είπε στον Χρήστο Χωμενίδη την παραμονή του δημοψηφίσματος του 2015 ένα ιστορικό στέλεχος της Αριστεράς, ηλικίας τότε 103 ετών. Τα όργανα πράγματι έπαιζαν κατά το προεκλογικό δεκαήμερο στη διαπασών. Οι υποστηρικτές του «ΟΧΙ» ένιωθαν σαν να ζούσαν μια δεύτερη 28η Οκτωβρίου. Οι υποστηρικτές του «ΝΑΙ» έτρεμαν μια εθνική καταστροφή που θα βύθιζε την Ελλάδα στη φτώχεια και στο χάος. Ο Αλέξης Τσίπρας επαναλάμβανε σε όλους τους τόνους ότι το δημοψήφισμα δεν αφορά την παραμονή της χώρας μας στην ευρωζώνη. Οι ηγέτες των εταίρων μας όμως μάλλον το έβλεπαν αλλιώς. Πολλοί από όσους έζησαν το δημοψήφισμα δεν θέλουν καν να το θυμούνται. Ο Χρήστος Χωμενίδης έχει διαφορετική γνώμη.

«Ήμασταν πάντοτε μιας ήττας που νικάει την εξουσία και ξαφνικά μάς παρεδόθη αληθινά, τι τραγωδία!» τραγουδούσε ο Διονύσης Σαββόπουλος το 1989. Αυτό ακριβώς συνέβη στην Ελλάδα με την «Πρώτη Φορά Αριστερά», το πρώτο εξάμηνο του 2015. Στο 11ο επεισόδιο της «Διαβολοδεκαετίας», ο Χρήστος Χωμενίδης ξεκινάει από τα επινίκια του Ιανουαρίου και φτάνει μέχρι την αναγγελία του δημοψηφίσματος. Διηγείται τη συγκρότηση της κυβέρνησης Σύριζα-Ανελ, την εκλογή του Προκόπη Παυλόπουλου ως Προέδρου της Δημοκρατίας, τη ρομαντική -ή δονκιχωτική- διαπραγμάτευση με τους δανειστές, το “chicken game” του Γιάνη Βαρουφάκη. Όσο ο πολιτικός χρόνος πύκνωνε, τόσο την αρχική ελπίδα διαδεχόταν η αμφιβολία. Για να καταλήξουμε σε μια ηρωική έξοδο που περισσότερο έμοιαζε με πήδημα στο κενό.