De 100 Vrouwen van Marcel

“Als je volwassen wordt, dan ga je niet meer spelen maar werken en verkering krijgen en zoenen. Dat leek me heel saai.” Misschien begon daar wel haar liefde voor het acteren: de wens om altijd te blijven spelen. In deze aflevering spreken we met actrice Joke Tjalsma, die zich nooit zomaar in een hokje heeft laten plaatsen. Eigenzinnig, tegendraads en trouw aan haar eigen koers. Van de toneelschool tot theater en televisie (Hertenkamp, Oogappels, 30 minuten, TV7, Bodem), ze volgde haar eigen pad en koos steeds voor wat voor haar écht belangrijk voelde. Ze won nog nooit een Nederlandse prijs, maar kreeg ook nooit slechte kritiek. Toch maakte dat haar vroeger weleens onzeker. Want hoe weet je waar je staat als erkenning uitblijft? Misschien zit het antwoord wel in haar manier van spelen. Ze noemt zichzelf een ‘uitleggende acteur’: ze wil haar personages zo invoelbaar maken dat het publiek hen gaat begrijpen. Want juist in het niet begrijpen van elkaar gaat het volgens haar vaak mis. Met haar verbeeldingskracht en inlevingsvermogen probeert ze steeds opnieuw een brug te slaan tussen mensen. En misschien is dat wel mooier dan welke prijs dan ook. Die nieuwsgierigheid is er nog altijd. Op 69-jarige leeftijd gaat ze opnieuw naar school, waar Oosterse filosofie en Westerse psychologie samenkomen in een spiritueel levenspad. Blijven leren, onderzoeken en ontdekken. En bovenal: nooit ophouden met spelen. Interview: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Marcel Musters⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ en ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Marnix van Wijk⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Opname, edit & mixage: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Marnix van Wijk⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Social media: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Anemoon Utens⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Tekst: ⁠⁠⁠⁠⁠Scipio Schippers⁠⁠⁠⁠⁠.

José Antonio Manchado is schrijver van diverse boeken en begeleidt al meer dan twintig jaar mensen in processen rondom angst, bewustzijn en innerlijke vrijheid. Zijn manier van werken is eenvoudig en licht: met humor, liefde en vooral vanuit het startpunt dat we niet iets hoeven te worden, maar ons mogen herinneren wie we werkelijk zijn. Dat klinkt misschien groot, maar voor José zit juist daar de eenvoud. Volgens hem zijn we vergeten hoe het is om gewoon mens te zijn: nieuwsgierig, ontdekkend en dingen doen omdat ze plezier geven. We leven vaak vanuit angst: ik moet dit doen, want anders… Terwijl we veel meer mogen handelen vanuit vreugde, liefde en nieuwsgierigheid. Zelf heeft hij ervaren hoe ver je van die vreugde kunt raken. Hij wilde creëren, maar werd daarin tegengehouden en verloor langzaam het plezier in het leven. Vanuit die diepe ervaring begon zijn zoektocht naar wat er nog meer mogelijk was. Wat hij ontdekte, veranderde zijn kijk op alles. Hij gebruikt de metafoor van het leven als een wit doek en wijzelf als de projector. Wat we op de wereld projecteren, bepaalt voor een groot deel wat we ervaren. Kijken we vanuit angst, dan zien we steeds meer angst. Daarom mogen we meer vanuit liefde en dankbaarheid kijken. Hij nodigt uit tot een eenvoudiger leven: minder controle, minder moeten en minder praten. Meer luisteren, meer stilte en vooral weer leren genieten. Want misschien hoeven we helemaal nergens naartoe. Misschien mogen we, net als een paard dat gewoon een paard is, weer gewoon onszelf zijn. Interview: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Marcel Musters⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ en Menke Visser⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Opname en montage: Menke Visser. Social media: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Anemoon Utens⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Tekst: ⁠⁠⁠⁠⁠Scipio Schippers⁠⁠⁠⁠⁠.

In deze speciale verjaardagspodcast vieren Marcel en Menke het leven van én met Hanneke Groenteman. Een prachtig mens dat er volgens velen nog fantastisch uitziet, maar dat zelf heel anders ziet. Ze vindt zichzelf niet bijzonder en kan maar moeilijk aannemen wanneer anderen haar wél fantastisch vinden. Misschien komt dat doordat ze vaak verliefd was op mannen die haar niet wilden. Maar zelfs de enorme hoeveelheid liefde die haar vader haar gaf, zorgde vaker voor irritatie dan dat het haar goed deed. Geven vond ze altijd een stuk makkelijker dan ontvangen. De liefde van dieren kan ze wél moeiteloos aannemen. Misschien omdat dieren niets van je vinden, niets van je verwachten en je nooit vertellen hoe fantastisch je bent. Ze zijn puur, onafhankelijk en duidelijk. Nu ze terugkijkt realiseert ze zich dat je in je leven zoveel verschillende mensen bent. Haar belangrijkste gedachte daarbij: wat een gedoe allemaal. Zo heeft ze medelijden met de ongelukkige puber die ze ooit was, een meisje dat zich sterk aanpaste en zich ingekapseld voelde. Anders dan de pubers van nu waarbij ‘jezelf ontdekken’ veel meer centraal staat. Toch zat er in haar toen al iets van de vrouw die ze later zou worden. Zo interviewde ze op haar vijftiende voor de schoolkrant al bekende Nederlanders. Nu, op 87-jarige leeftijd, bevindt ze zich in wat ze zelf ‘de herfst van haar leven’ noemt, te midden van de vallende bladeren. Ze ziet leeftijdsgenoten sterven, dementeren of in een verpleeghuis terechtkomen. In vergelijking met die lange aftakeling is ‘sterven eigenlijk nog het beste van het verhaal’, zoals ze het zelf zegt. Angst voor de dood of dementie heeft ze niet echt. Als ze iets even niet meer weet, raakt ze niet in paniek. Het elastiek gaat eruit, zegt ze, uit het lichaam én uit de geest. Juist daarom blijft ze zichzelf prikkelen door nieuwe dingen te proberen. Ze leeft met de dag, zoals ze eigenlijk altijd al heeft gedaan. En op haar 87e is ze nog altijd nieuwsgierig genoeg om volmondig ja te zeggen tegen het leven. Interview: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Marcel Musters⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ en Menke Visser⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Edit en mixage: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Pepijn Buitenhuis⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Coördinatie: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Marnix van Wijk⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Social media: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Anemoon Utens⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Tekst: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Scipio Schippers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠.

Hoeveel kan een mens dragen? En hoe zorg je een leven lang voor anderen, zonder jezelf kwijt te raken? Voor Katalijne Lens is zorgen geen keuze, maar een manier van leven. Al op jonge leeftijd leerde ze wat verantwoordelijkheid betekent. Haar broer heeft door zuurstoftekort bij zijn geboorte intensieve zorg nodig. Juist daardoor trok zij al vroeg haar eigen plan, zodat haar ouders zoveel mogelijk aandacht aan hem konden geven. Die onafhankelijkheid zie je haar hele leven terug. Ondanks haar atheneum koos ze in de 2e voor de creatieve IVO MAVO, waar haar liefde voor de film- en televisiewereld ontstond. Via haar oom begon ze als setdresser en ook daar bleef ze altijd trouw aan zichzelf. Wanneer een productie op voorhand niet goed aanvoelde liet ze de klus aan haar voorbijgaan, ook al betekende dit dat ze werk misliep. Toen zij en haar partner uit elkaar gingen en de zorg voor hun zoon gingen delen, maakte ze opnieuw een bewuste keuze. Ze verruilde de onregelmatige filmwereld voor het onderwijs, zodat haar werk aansloot op het leven van haar zoon. Inmiddels werkt ze al jaren met veel liefde als conciërge. Niet omdat het onderwijs perfect is, integendeel. Ze ziet dagelijks wat beter kan. Maar ze gelooft in de kracht van aandacht, een luisterend oor en jongeren die zich gezien voelen. Zoals ze zelf zegt: "Als je één kind per jaar hebt waar je iets voor kunt betekenen, ben je al geslaagd.” Die zorg voor anderen loopt als een rode draad door haar leven. In de tafeltjes vol eten, drinken en lieve briefjes die ze al jaren voor haar zoon maakt. In haar vrijwilligerswerk voor dak- en thuislozen. In de jarenlange zorg voor haar broer. En later opnieuw, toen haar moeder alvleesklierkanker kreeg en haar vader Parkinson. Telkens opnieuw koos ze ervoor om er voor een ander te zijn. En ze bleef geloven in de kracht van aandacht en in haar overtuiging dat je, als het kan, altijd iets van je tijd moet geven aan iemand die dat nodig heeft. Toch weet ze ook dat zorgen niet betekent dat je jezelf moet wegcijferen. Ze bewaakt haar grenzen, verspilt geen energie aan mensen die geen rekening houden met anderen en kiest bewust voor rust wanneer dat nodig is. Want juist door goed voor jezelf te zorgen, kun je er ook voor een ander blijven zijn. Aan het einde van het gesprek zegt ze iets wat de essentie van haar leven misschien wel het beste samenvat: "Mijn broer heeft nog nooit een woord tegen me gesproken, maar hij is degene van wie ik het meest heb geleerd...” Interview: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Marcel Musters⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ en Menke Visser⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Coördinatie: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Marnix van Wijk⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Edit en mixage: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Pepijn Buitenhuis⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Social media: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Anemoon Utens⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Tekst: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Scipio Schippers⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠.

Otje van der Lelij is psycholoog, journalist en schrijver maar bovenal iemand die haar nieuwsgierigheid durft te volgen. Vernoemd naar een personage van Annie M.G. Schmidt, maar misschien nog wel meer een Abeltje: avontuurlijk, eigenzinnig en altijd in beweging. Tijdens haar studie psychologie ontdekte ze niet alleen haar liefde voor het vak, maar ook voor journalistiek. Toen ze tweede werd bij een essaywedstrijd, was het raak: schrijven werd haar pad. Ze combineerde beide passies in een baan bij een psychologie-magazine en schreef later ook voor diverse andere bladen. Ironisch genoeg schreef ze regelmatig over geluk en een beter leven, terwijl ze zelf vooral in haar hoofd leefde: achter haar laptop, gedreven door deadlines. “Ik praktiseer niet waar ik over schrijf,” realiseerde ze zich. Er moest iets veranderen. Die verandering kwam tijdens de coronaperiode. Terwijl de wereld vertraagde, vond Otje juist ruimte: buiten, thuis, in rust. Samen met haar man begon ze te zoeken naar iets nieuws, zonder precies te weten wat. “Ze zeggen vaak: volg je droom, maar ik wist niet wat die was. Wel waar mijn vuur van aangaat.” Dat vuur leidde haar naar een boerderij in Drenthe. Bij de eerste bezichtiging wist ze het zeker: hier zou ze nog vaak de oprit oprijden. Waar haar man vooral werk zag, zag zij vooral mogelijkheden. Met een vleugje psychologisch inzicht kreeg ze hem toch mee. Wat volgde was een sprong in het diepe, inclusief een eerste, al bestaande, boeking met een uitbundig vrijgezellenfeest vol technomuziek en stripacts. Inmiddels hebben ze de plek volledig eigen gemaakt: een bijzonder locatie voor bijeenkomsten én een nieuw thuis. En misschien nog belangrijker: een plek waar Otje haar schrijfinspiratie hervond. Alsof die nieuwe omgeving niet alleen letterlijk meer ruimte biedt, maar ook mentaal. “Een droom staat nooit stil” zegt ze, “die blijft zich ontwikkelen”. Maar één ding is zeker: hier krijgt haar vuur alle zuurstof. Interview: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Marcel Musters⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ en Menke Visser⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Coördinatie: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Marnix van Wijk⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Edit en mixage: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Pepijn Buitenhuis⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Social media: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Anemoon Utens⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠. Tekst: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠Scipio Schippers⁠⁠⁠⁠⁠⁠. De Gouden Tip: Kijk voor 10% korting op www.elementalist.nl/pages/MARCEL