65- Conversation گفتگو با رضا امیر درباره‌ی کتاب «چگونه زنده‌ایم»

ما صرفاً ارابه‌هایی در خدمت «ژن‌های خودخواه» هستیم یا حیات داستانی بسیار پیچیده‌تر دارد؟ در اپیزود شصت‌وپنجم پادکست پرسه، من (عباس سیدین) با رضا امیر (معلم زیست‌شناسی، مترجم و سازندهٔ پادکست‌های مهرانگیز و گاوگیجه) به بهانهٔ انتشار ترجمهٔ جدید او از کتاب درخشان «چگونه زنده‌ایم؟» (How Life Works) نوشتهٔ فیلیپ بال (Philip Ball) هم‌صحبت شده‌ام. نسخهٔ ویدیویی این گفتگو را که با تصاویر و ویدیوهای علمیِ کمکی تدوین شده است، می‌توانید در کانال یوتیوب پرسه تماشا کنید. اگر این محتواها برایتان مفید است، با سابسکرایب کردن و عضویت در بخش ممبرشیپ کانال یوتیوب پرسه از ادامهٔ این مسیر حمایت کنید. دربارهٔ کتاب «چگونه زنده‌ایم؟» (How Life Works) کتاب «چگونه زنده‌ایم؟» نوشتهٔ فیلیپ بال (نویسنده و پژوهشگر برجستهٔ علم)، یکی از مهم‌ترین آثار سال‌های اخیر در حوزهٔ زیست‌شناسی نوین است که با ترجمهٔ روان و دقیق رضا امیر و ویراستاری علمی دکتر مهدی شفا، در داخل ایران توسط نشر نوین و در خارج از کشور توسط انتشارات هوشیوار منتشر شده است. برای دهه‌ها، درک عمومی و حتی دانشگاهی ما از زیست‌شناسی تحت تأثیر استعاره‌هایی مثل «کتاب رمز حیات»، «طرح‌وارهٔ ژنتیکی» و نگاه تقلیل‌گرایانهٔ «ژن خودخواه» (ریچارد داوکینز) قرار داشت؛ دیدگاهی که ژن‌ها را همه‌کاره و سایر اجزای سلول و جاندار را صرفاً ابزارهایی جانبی در خدمت ژن‌ها می‌دانست. فیلیپ بال در این کتاب با تکیه بر جدیدترین یافته‌های زیست‌شناسی مولکولی، زیست‌شناسی تکوینی و زیست‌شناسی سیستمی (Systems Biology) نشان می‌دهد که حیات نه یک خط تولید ماشینیِ ساده از ژن به صفت، بلکه شبکه‌ای پویا، چندسطحی و هدفمند است که در آن «سلول» (و نه ژن به‌تنهایی) واحد بنیادین زنده بودن است. زمان‌بندی اپیزود و موضوعات گفتگو: 00:00 معرفی کتاب «چگونه زنده‌ایم؟» و رضا امیر 02:31 ضرورت استفاده از استعاره در زیست‌شناسی و تکامل 05:00 ریشه شناختی استعاره‌ها و سازوکار ذهن 09:16 پیرایش ژن (اسپلایسینگ) و خطای استعاره تدوین فیلم 15:11 رد فرضیه کلاسیک «یک ژن، یک پروتئین» 18:13 معمای تنوع آنتی‌بادی‌ها و نوترکیبی V(D)J 24:14 نقد ژن خودخواه داوکینز در زیست‌شناسی سیستمی 29:48 واحد واقعی حیات و وراثت چیست؟ 34:19 علت زوال و کوچک شدن کروموزوم Y در تکامل 36:33 نقد تقلیل‌گرایی؛ جایگاه واقعی ژن در سلول 38:45 چرا سهم ژنتیکی و زیستی ما از مادر بیشتر است؟ 43:46 تکوین جنین و میراث سیتوپلاسمی مادر 49:09 اپی‌ژنتیک و قحطی هلند؛ انتقال موروثی تروما 51:55 واحد انتخاب طبیعی؛ صفت تک‌ژنی یا سیستم چندعاملی؟ 57:52 معمای تاخوردگی پروتئین و پارادوکس لوینتال 01:01:57 قیف آنتروپی و چشم‌انداز سازگاری پروتئین‌ها 01:06:50 دامنه‌های پروتئینی و تکامل ماژولار 01:10:34 سازگاری شگفت‌انگیز پروانه مونارک با سم گیاهی 01:15:33 علیت شبکه‌ای در زیست‌شناسی در برابر جبر خطی 01:17:08 معمای تعیین جنسیت؛ ژن SRY و پرونده ایمان خلیف 01:21:24 آیا مفهوم «غیرطبیعی» در زیست‌شناسی وجود دارد؟ 01:24:18 سندروم کارتاژنر و وارونگی عجیب اندام‌های داخلی 01:27:44 الگوهای تورینگ؛ چرا پنج انگشت داریم؟ 01:29:24 سندروم داون و اهمیت دوز بیان ژن‌ها 01:33:17 غیرفعال شدن کروموزوم X و راز رنگ گربه‌ها 01:39:43 علم چگونه خطاهای خود را تصحیح می‌کند؟ 01:42:08 معرفی کتاب «میمون متکبر» اثر کریستین وب 01:43:40 ترمودینامیک و فیزیک پیدایش حیات؛ نظریه جرمی انگلند 01:54:05 نقد واژه «انتخاب» در تکامل و پادکست گاوگیجه 01:57:17 سخن پایانی لینک‌ها و منابع اشاره‌شده در این گفتگو پادکست‌ها و کانال‌های میزبان و مهمان: نسخه تصویری اپیزود در کانال یوتیوب پرسه ممبرشیپ یوتیوب پرسه / لینک حمایت مالی ریالی پروندهٔ «فقط یک نظریه» (دربارهٔ تکامل در پادکست پرسه) پادکست مهرانگیز (رضا امیر) پادکست گاوگیجه (رضا امیر) تهیهٔ کتاب و ناشران: داخل ایران: از وبسایت نشر نوین خارج ایران: از Apple Books | Google Books سایر گفتگوهای رضا امیر دربارهٔ کتاب «چگونه زنده‌ایم؟» که در اپیزود نام برده شد: برنامهٔ «فقط علم» با اجرای عرفان خسروی در کانال شهر کتاب گفتگو با حامد زارعی در کانال یوتیوب او کتاب‌های نام‌برده‌شده در این گفتگو: چگونه زنده‌ایم؟ (How Life Works) – فیلیپ بال | ترجمهٔ رضا امیر (نشر نوین / انتشارات هوشیار) استعاره‌هایی که با آن‌ها زندگی می‌کنیم (Metaphors We Live By) – جورج لیکاف و مارک جانسون ژن خودخواه (The Selfish Gene) – ریچارد داوکینز موسیقی حیات (The Music of Life) – دنیس نوبل محتوم (Determined) – رابرت ساپولسکی | ترجمهٔ عباس سیدین حیات چیست؟ (What Is Life?) – اروین شرودینگر میمون متکبر (The Arrogant Ape) – کریستین وب هر زیستی در آتش است (Every Life Is on Fire) – جرمی انگلند Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.