Radio Naukowe

Radio Naukowe - Karolina Głowacka

#327 Co zrobić, żeby ruszyć się z kanapy? O psychologii zdrowia | prof. Aleksandra Łuszczyńska

NOV 19, 202675 MIN

Description

ERRATA ]Szanowni, w początkowej części audycji wkradła się pomyłka. Po konsultacji z panią profesor, dodajemy wyjaśnienie: Jeśli mowa o ekspozycji dzieci na treści związane z jedzeniem, to przy założeniu 2-3 godzin dziennie spędzanych na scrollowaniu, dziecko widzi 10-12 tys. komunikatów rocznie. Ekspozycja dziennie w czasie oglądania internetu łącznie to około 15-30 minut – to czas w którym dzieci i adolescenci są wyeksponowani na treści o żywności (reklamy, ale też przekazy influencerów informacji zawierające obrazy żywności, muzyka w której artyści prezentują żywność czy napoje, itd.) Szacuje się, że ok. 5 min ekspozycji wystarcza, by dziecko sięgnęło po dodatkowe 130 kcal. Przy czym, jest to oszacowanie nie zawierające tego, co dodatkowo widzi na ulicy, w szkole czy domu. Są to tak zwane „pasywne ekspozycje” (ok. 40 dziennie, czyli np. reklama na przystanku autobusowym, przechodzenie kołu piekarni) oraz około 15 „aktywnych ekspozycji” na napoje i żywność (bycie częstowanym przez koleżankę w szkole, itd.)  *** Wyobraźmy sobie, że polskie państwo zakazuje reklam, dajmy na to, chipsów i słodkich napojów gazowanych i pozwala je wystawiać tylko na jednej, nisko położonej półce w głębi supermarketu. Część z nas zareaguje na taki pomysł irytacją: dlaczego ktoś nas, dorosłych ludzi, upupia i wychowuje? Mamy prawo podejmować własne decyzje! – Teraz też jesteśmy bardzo upupieni, tylko przez producentów czego innego i reklamodawców czego innego – ocenia prof. Aleksandra Łuszczyńska, kierowniczka Centrum Badań Stosowanych nad Zdrowiem i Zachowaniami Zdrowotnymi Uniwersytetu SWPS i członkini Polskiej Akademii Nauk. Rozmawiamy o psychologii zdrowia i tym, co sprawia, że choć teoretycznie wiemy, co dla nas dobre, to trudno nam wybierać marchewkę zamiast chipsów i wysiłek fizyczny zamiast serialu na kanapie. 💛 https://patronite.pl/radionaukowe 💸 https://suppi.pl/radionaukowe 📚 https://wydawnictworn.pl/ Badania nie pozostawiają wątpliwości: jesteśmy bombardowani treściami o jedzeniu, co ma wpływ na nas wszystkich, ale szczególnie niekorzystny na dzieci. Jeśli w rezultacie nie odmawiają sobie wysoko przetworzonych, kalorycznych przysmaków, to ma to negatywny wpływ na ich mózgi. – Są problemy z dojrzewaniem tego obszaru centralnego układu nerwowego, czyli mózgu, który odpowiada za hamowanie – wyjaśnia prof. Łuszczyńska. Część mózgu odpowiedzialna za kontrolę impulsów nie rozwija się prawidłowo i dużo łatwiej nam potem ulegać zachciankom – naukowcy nie wiedzą jeszcze, czy takie zmiany są trwałe, ale na pewno długofalowe. Zmiana nawyków związanych z odżywianiem i ruchem zwykle przychodzi nam bardzo trudno. Mamy skłonność do rzucania się na głęboką wodę, a tymczasem cele powinny być mierzalne i realistyczne. Muszą wiązać się z pewnym wysiłkiem, ale też być konkretne i wykonalne. – Cele, które są mierzalne, czyli wiemy, po czym rozpoznamy, że realizujemy cel. To są tak zwane cele SMART – tłumaczy badaczka. Czyli nie: od dziś nie jem słodyczy i nie piję napojów gazowanych, tylko: od dziś zamiast Fanty piję wodę z cytryną. Niby prosta sprawa, a daje bardzo dużo. – Mam już takie doświadczenie, że panuję nad jakąś częścią moich zachowań i mojego świata, w którym żyję, to mogę spróbować dodać sobie coś jeszcze, co będzie mnie zbliżało w kierunku tych moich ważnych, własnych kroków i ważnych celów – mówi.  WHO zaleca 150 minut średnio intensywnej aktywności fizycznej w tygodniu, na przykład taniec czy szybki spacer, plus trochę ćwiczeń siłowych i oporowych. Drugą ważną kwestią jest to, że powinniśmy unikać długiego siedzenia. Może się wydawać, że nie ma znaczenia, czy rozmowę telefoniczną w pracy przeprowadzimy siedząc przy biurku, czy spacerując po biurze. A jednak coraz więcej badań wskazuje, że różnica jest ogromna. – Mamy coraz więcej dowodów na to, że jeżeli przerywamy te długie bloki siedzenia i dzielimy je na krótsze, zmienia nam się gospodarka hormonalna takich hormonów, które są odpowiedzialne m.in. za transport różnego rodzaju substancji odżywczych – mówi prof. Łuszczyńska. A więc, drodzy słuchacze, wstajemy na parę skłonów, trzy podskoki i kilka kroków!  W odcinku usłyszycie też, jak rozmawiać z bliskimi, którzy mierzą się z otyłością lub nieprawidłowym odżywianiem, co zrobić, żeby wprowadzanie zdrowych nawyków było skuteczniejsze, i dlaczego tak trudno wprowadzać zmiany na poziomie społecznym. Rozmowa jest drugą odsłoną cyklu wywiadów z wybitnymi badaczkami, członkiniami Polskiej Akademii Nauki, jaki powstaje we współpracy Radia Naukowego i PAN. Kolejne rozmowy już wkrótce!