Tjipcast

Een eigen leerlijn, extra ondersteuning of een uiteindelijk schooladvies: beslissingen over leerlingen kunnen grote gevolgen hebben. Hoe zorg je dat de informatie waarop je zo’n besluit baseert voldoende rijk en zorgvuldig is? En hoe gebruik je toetsing om tijdens het onderwijs beter te begrijpen wat een leerling nodig heeft? Cees van der Vleuten, emeritus hoogleraar onderwijskunde aan de Universiteit Maastricht en onderwijsadviseur Nihal Göktekin bespreken in deze podcast de uitgangspunten van programmatisch toetsen. Daarbij wordt het verzamelen van informatie losgekoppeld van het nemen van zwaarwegende beslissingen. Toetsresultaten, observaties, leerlinggesprekken en beschrijvende feedback vormen samen een beeld van de ontwikkeling. Hoe groter de gevolgen van een beslissing, hoe steviger de onderbouwing moet zijn. Nihal vertelt hoe deze benadering vorm krijgt op de Amsterdamse Montessorischool. Van het volgen van rekenvaardigheden tot gesprekken met kinderen en ouders: steeds staat de vraag centraal wat de verzamelde informatie betekent voor de volgende stap in het onderwijs. Cees licht toe waarom professionele oordelen waardevol zijn en waarom je die zorgvuldig moet bespreken en toetsen aan andere informatie. Ook zelfsturing, toetsdruk en burgerschap komen aan bod. Een terugkerend inzicht is dat deze manier van werken begeleiding, curriculumkennis en samenwerking vraagt. De invoering verdient daarom evenveel aandacht als de inhoudelijke uitgangspunten: een schoolteam moet samen begrijpen waarom het anders wil gaan toetsen en hoe dit het leren kan ondersteunen. Kernpunten uit het gesprek: 🔍 Hoe zwaarder de beslissing, hoe rijker de onderbouwing. Een eigen leerlijn, bevordering of schooladvies vraagt om verschillende informatiebronnen en zicht op de ontwikkeling over een langere periode. 🧩 Elk toetsresultaat is een onderdeel van het beeld. Toetsen, observaties en leerlinggesprekken leveren datapunten op die feedback en vervolgstappen ondersteunen; een afzonderlijk datapunt leidt niet meteen tot een zwaarwegend besluit. 🧭 Zelfsturing vraagt begeleiding en structuur. Leerlingen moeten leren om informatie over hun ontwikkeling te begrijpen en te gebruiken, met ondersteuning van de leerkracht. ⚖️ Professioneel oordelen vraagt gezamenlijke zorgvuldigheid. Beschrijvende informatie kan helpen verklaren wat achter een score schuilgaat, maar vraagt ook om het bespreken van interpretaties en mogelijke vooringenomenheid. 🌱 De invoering is een wezenlijk onderdeel van de aanpak. Programmatisch toetsen vraagt om een gedeeld doel, passende afspraken en gezamenlijke ontwikkeling binnen het schoolteam. Quotes uit het gesprek: “Zelfsturing vraagt heel veel sturing.” “Het gaat niet om een cijfer of om een score, maar het gaat ook om: wat is er aan de hand?” Tijdstempels 00:00 – Introductie gasten 00:49 – Programmatisch toetsen 03:40 – Breder kijken 06:20 – Oorsprong principes 09:44 – Zwaarwegende beslissingen 11:39 – Datapunten verzamelen 14:04 – Montessori praktijk 17:02 – Zelfsturing begeleiden 19:14 – Toetsdruk begrijpen 21:36 – Schooladvies onderbouwen 24:30 – Beschrijvende informatie 26:25 – Gezamenlijk oordelen 30:22 – Voortgang volgen 36:30 – Samen implementeren 41:02 – Burgerschap verbinden Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Bronnen en verdieping A model for programmatic assessment fit for purpose — Van der Vleuten en collega’s (2012) Dit wetenschappelijke artikel beschrijft hoe een toetsprogramma zowel het leren als de besluitvorming over voortgang kan ondersteunen. Het sluit aan bij de besproken principes: rijke feedback per datapunt, meerdere informatiebronnen bij zwaarwegende beslissingen en zorgvuldige professionele oordeelsvorming. Programmatisch toetsen — Baartman, Van Schilt-Mol en Van der Vleuten (2020) Dit boek verbindt de uitgangspunten van programmatisch toetsen met praktijkvoorbeelden uit het beroepsonderwijs. De aandacht voor de onderwijsvisie, feedback, zelfregulatie en het implementatieproces sluit aan bij de vragen die de gasten bespreken. Programmatisch toetsen: wat kan ik hiervan meenemen naar mijn eigen cursus? — Universiteit Utrecht Deze toelichting beschrijft hoe toetsmomenten betekenisvolle feedback kunnen opleveren en samen de basis vormen voor een beslissing. Ook de begeleiding van het leerproces komt aan bod, passend bij het gesprek over zelfsturing en structuur. Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? Het bericht Hoe werkt programmatisch toetsen in de dagelijkse onderwijspraktijk? verscheen eerst op Tjipcast.

Wat zie je van het leren van leerlingen als je zelf voor de klas staat? Je geeft uitleg, beantwoordt vragen en houdt overzicht. Ondertussen gebeurt er veel dat gemakkelijk aan je aandacht ontsnapt. Hoe gebruikt een leerling een antwoordblad? Welke vragen stellen leerlingen aan elkaar? En helpt die zorgvuldig voorbereide werkvorm eigenlijk om de lesstof beter te begrijpen? Op de Winkler Prins (openbare school voor voortgezet onderwijs) in Veendam onderzoeken docenten zulke vragen met Lesson Study. Ze ontwerpen samen een les, voorspellen hoe leerlingen zullen reageren, observeren wat er gebeurt en spreken leerlingen na afloop. Die informatie gebruiken ze om hun onderwijs bij te stellen. De school werkt inmiddels bijna tien jaar met deze aanpak en deelt haar expertise binnen Ontwikkelkracht. Hetty Kuiper, Danny Wubs en Jan Korterink vertellen hoe dat er in de praktijk uitziet. Van mandarijnschillen die kaartprojecties begrijpelijk maken tot hulpbladen die minder behulpzaam blijken dan gedacht: hun voorbeelden laten zien hoeveel je ontdekt door gericht te kijken en leerlingen te bevragen. Daarbij komen ook de voorwaarden van Lesson Study aan bod. Een afgebakende onderzoeksvraag, goede begeleiding en tijd om samen te werken zijn essentieel. Het doel is niet één perfecte les, maar meer inzicht in het leren van leerlingen en een professionele cultuur waarin collega’s samen onderwijs ontwikkelen. Kernpunten uit het gesprek 🔍 Het leren van leerlingen staat centraal. Collega’s onderzoeken hoe leerlingen reageren op een gezamenlijk ontworpen les. Observaties, leerlingwerk en interviews helpen om aannames te toetsen. 🍊 Concrete werkvormen worden gericht onderzocht. Een mandarijnschil maakt bijvoorbeeld zichtbaar waarom een bol niet zonder vervorming op een plat vlak past. De vraag blijft wat leerlingen hierdoor begrijpen en leren. 🧭 Een scherpe onderzoeksvraag houdt het proces op koers. De procesbegeleider helpt collega’s om hun plannen af te bakenen en steeds te verbinden aan wat ze willen weten. 🤝 Samen ontwerpen versterkt de professionele samenwerking. Collega’s leren elkaars expertise kennen en dragen gezamenlijk verantwoordelijkheid voor het uitproberen en verbeteren van onderwijs. ⏳ Duurzame professionalisering vraagt tijd en ondersteuning. De schoolleiding moet ruimte organiseren voor voorbereiding, observatie en nabespreking. Op Winkler Prins worden de inzichten bovendien gedeeld tijdens een opbrengstenmarkt. Quotes uit het gesprek: “Ik denk dat ik door Lesson Study veel meer ben gaan nadenken over hoe de leerling gaat reageren op de dingen die ik voorbereid.” “Het gaat om dat je gewoon meer inzicht krijgt in het leren van leerlingen. En niet zozeer dat die ene les nou heel goed loopt.” “Omdat we het nooit tien jaar op rij op dezelfde manier hebben gedaan.” Deze aflevering maakt deel uit van een bijzondere podcastserie, ontwikkeld in samenwerking met Ontwikkelkracht. Ontwikkelkracht is een landelijk programma dat scholen ondersteunt bij duurzame onderwijsontwikkeling, door wetenschap en praktijk met elkaar te verbinden en leren over de grenzen van scholen heen te stimuleren. In deze serie gaan we in gesprek met expertisescholen en betrokken professionals over thema’s als curriculumontwikkeling, krachtig onderwijskundig leiderschap en effectieve teamsamenwerking. We verkennen wat werkt, waarom het werkt en wat andere scholen hiervan kunnen leren. Wil je laagdrempelig meedoen of meer informatie over de expertisescholen? Check dan hier de link! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels 00:00 – Introductie ontwikkelkracht 00:53 – Kennismaking school 02:53 – Betekenis lessonstudy 05:06 – Gezamenlijk onderzoeken 07:21 – Leerlingen betrekken 11:02 – Abstractie verhelderen 12:56 – Leren zichtbaar 14:41 – Onderzoeksvragen kiezen 16:41 – Veilig samenwerken 18:24 – Procesbegeleiding organiseren 20:57 – Valkuilen herkennen 22:44 – Gericht observeren 27:45 – Wetenschap verbinden 30:02 – Expertise delen 36:36 – Praktisch beginnen Het bericht Wat is Lesson Study, waarom werkt het en hoe kun je er morgen mee beginnen? verscheen eerst op Tjipcast.

Een school wil graag meer samenwerken, maar het rooster biedt nauwelijks gelegenheid om elkaar te ontmoeten. Een onderwijsinstelling kiest voor flexibel onderwijs, terwijl de administratie en begeleiding daar nog onvoldoende op zijn ingericht. Zulke situaties laten zien hoe nauw onderwijsambities samenhangen met de manier waarop het dagelijks werk is georganiseerd. Wie een verandering wil realiseren, moet daarom zorgvuldig kijken naar de verbinding tussen de gewenste richting, de inrichting van de organisatie en het dagelijkse handelen van professionals. In deze aflevering zijn Chanté Zuidgeest en Joost van der Kolk te gast. Beiden werken bij Ten Have Change Management en schreven met collega’s het boek Organisatiekracht: Organisatieontwerp als doordacht veranderproces. Daarin verbinden zij organisatiekunde en veranderkunde. We bespreken waarom een goede analyse voorafgaat aan het tekenen van een nieuwe structuur en hoe organiseren vraagt om voortdurende afstemming tussen richten, inrichten en verrichten. Aan de hand van voorbeelden uit het onderwijs en de zorg onderzoeken we hoe structuur bepaald gedrag stimuleert of belemmert. Wat betekent het als een leraar onderdeel is van meerdere teams? Hoe organiseer je samenwerking rondom de ontwikkeling van leerlingen? En hoe combineer je betrokkenheid van medewerkers met heldere kaders en besluiten? Ook de persoonlijke gevolgen van verandering komen aan bod. Bestaande werkwijzen hebben een geschiedenis en een functie. Die begrijpen helpt om zorgvuldig nieuwe keuzes te maken. Dat vraagt om eerlijkheid over wat verandert, aandacht voor mensen en een duidelijk perspectief op de toekomst. Kernpunten uit het gesprek: 🔍 Begin met een heldere probleemdefinitie. Onderzoek hoe de organisatie functioneert voordat je besluit de structuur te veranderen. 🧭 Verbind richten, inrichten en verrichten. Ambities moeten aansluiten op de organisatie van het werk én op wat professionals dagelijks kunnen doen. 💬 Maak cultuur concreet. Onderzoek welk gedrag zichtbaar is en hoe afspraken, prikkels en werkverdeling dat gedrag beïnvloeden. 🔗 Iedere organisatiekeuze vraagt om afstemming. Wie het werk verdeelt over teams, vakgroepen of locaties, moet ook de verbinding daartussen organiseren. 🤝 Combineer participatie met duidelijke besluitvorming. Betrokkenheid vraagt om heldere kaders en eerlijkheid over de gevolgen voor medewerkers. Quotes uit het gesprek: “Maak eens een goede probleemdefinitie. Dus analyseer eerst, doe eerst een diagnose.” “De perfecte structuur, nou, die bestaat niet.” “Je moet ontzettend eerlijk zijn over eventuele pijn.” Tijdstempels 00:00 Introductie: organisatie-inrichting en verandering 01:03 De aanleiding voor het boek Organisatiekracht 03:37 Valkuilen: te snel naar een nieuwe structuur grijpen 04:54 Vertragen en het organisatievraagstuk analyseren 06:55 Cultuur, gedrag en de invloed van structuur 09:54 Wat taal en eerdere veranderingen oproepen 14:20 Richten, inrichten en verrichten 17:17 Een doelgericht en uitvoerbaar organisatieontwerp 19:14 Praktijkvoorbeeld: thuiszorg en woonzorg verbinden 21:35 Schoolorganisatie, teamindeling en zwakke koppelingen 24:26 Werk verdelen en samenwerking organiseren 26:01 Nieuwe structuren vragen om leren en ander gedrag 28:50 Veranderkracht: energie, focus en duidelijke kaders 31:04 Participatie, besluitvorming en veranderende onderwijsopgaven 34:44 Eigen belangen, fusies en aandacht voor de mens Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Bronnen en verdieping Organisatiekracht: Organisatieontwerp als doordacht veranderproces In dit boek verbinden Joost van der Kolk, Sjoerd Segijn, Chanté Zuidgeest, Lianne de Bie en Wouter ten Have organisatiekunde met veranderkunde. Ze bieden een raamwerk om richting, inrichting en dagelijkse uitvoering in samenhang te analyseren en vorm te geven. Organisatiekracht: leren en toepassen Deze pagina beschrijft hoe het Organisatiekracht-raamwerk helpt om de structuur en besturing van een organisatie te onderzoeken. De toepassing volgt de stappen analyseren, ontwerpen en ontwikkelen, met aandacht voor de verbinding tussen ambities en dagelijkse praktijk. Waar je knipt, moet je plakken Dit artikel gaat over de samenhang die nodig blijft wanneer je werkzaamheden verdeelt over teams of organisatieonderdelen. Het sluit aan bij het gesprek over vakgroepen en onderwijsteams: iedere verdeling vraagt ook om het organiseren van verbinding en afstemming. Veranderen: doordacht werken aan organisatieverandering Deze pagina licht de veranderkundige aanpak van TEN HAVE Change Management toe. Daarbij staat centraal hoe je de gewenste verandering verbindt met de huidige situatie en wat nodig is om die beweging mogelijk te maken. Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? Het bericht Hoe hangt de inrichting van een organisatie samen met een doordacht veranderproces? verscheen eerst op Tjipcast.

Lesgeven in het speciaal voorgezet onderwijs confronteert je voortdurend met je eigen ideeën over wat normaal gedrag is, hoe een klas hoort te functioneren en wat je van leerlingen mag verwachten. Juist wanneer een leerling niet reageert zoals je had voorzien, wordt zichtbaar hoe sterk je eigen opvattingen, routines en waarden je handelen sturen. Zoals in het gesprek wordt gezegd: “Je spreekt een taal die zij helemaal niet begrijpen.” Dat maakt lesgeven hier niet alleen pedagogisch en didactisch veeleisend, maar ook persoonlijk. Leerkrachten Carolien Bosman, David van Heusden en schooldirecteur Ruut Donkers van SO De Isselborgh laten zien dat vakmanschap daarom begint bij de bereidheid om ook naar jezelf te kijken. Wanneer een les ontspoort, een leerling boos wordt of een groep niet meegaat, ligt de eerste vraag niet automatisch bij het kind. “Wat doe ík waardoor dit niet werkt?” is minstens zo relevant. Tegelijkertijd vraagt het werk om een onvoorwaardelijke houding: ook na een moeilijke dag opnieuw beschikbaar zijn, opnieuw structuur bieden en blijven zoeken naar wat gedrag probeert duidelijk te maken. Juist die combinatie van zelfonderzoek, hoge verwachtingen en volhouden maakt lesgeven in het speciaal voortgezet onderwijs tot een complex vak. Deze onvoorwaardelijkheid betekent nadrukkelijk niet dat verwachtingen worden verlaagd. Op school blijft leren centraal staan: leerlingen werken samen in de groep, lezen veel, bouwen kennis op en krijgen waar nodig extra instructie en leertijd. Routines worden expliciet aangeleerd en geoefend, instructies worden concreet gemaakt en leraren onderzoeken voortdurend of leerlingen nog kunnen aanhaken. Daarmee ontstaat een vorm van onderwijs waarin pedagogische sensitiviteit samengaat met hoge verwachtingen, kennisrijk onderwijs en didactische keuzes die zoveel mogelijk doelgericht en onderbouwd worden gemaakt. Juist voor leerlingen die eerder zijn vastgelopen, is die combinatie belangrijk: veiligheid creëren zonder het leren uit het oog te verliezen. Kernpunten uit het gesprek 🧭 Vakmanschap begint bij zelfonderzoek. Moeilijk verstaanbaar gedrag confronteert leraren niet alleen met de leerling, maar ook met hun eigen normen, verwachtingen en reacties. De vraag wat je zelf doet waardoor iets wel of niet werkt, blijft voortdurend relevant. 🧱 Structuur creëert ruimte om te leren. Voorspelbare routines en concrete instructies verminderen de hoeveelheid die leerlingen zelf moeten uitzoeken en geven houvast wanneer de omgeving snel als onveilig of overweldigend wordt ervaren. 🔍 Gedrag is informatie. Onrust, boosheid, vermijding of provocatie kunnen manieren zijn waarop een leerling laat zien dat iets te moeilijk, onduidelijk of spannend is. De professionele opdracht is om achter het zichtbare gedrag te blijven kijken. 👥 Leren gebeurt zoveel mogelijk in de groep. Leerlingen worden niet voortdurend op individuele routes gezet, maar leren ook hoe ze zich tot anderen kunnen verhouden. Juist de groep vormt daarmee een belangrijke oefenplaats. 📚 Hoge verwachtingen blijven overeind. Een veilige pedagogische omgeving betekent niet dat leren minder belangrijk wordt. Kennisopbouw, lezen, rekenen, expliciet oefenen en gerichte extra leertijd blijven centraal staan. Quotes uit het gesprek: “Je moet er dus eigenlijk van uitgaan dat onze kinderen de wereld als onveilig ervaren. We moeten de schoolwereld zo organiseren dat leren überhaupt mogelijk wordt.” “Niet zozeer: wat doe je? Maar: wat probeer je mij eigenlijk te vertellen met het gedrag dat je laat zien?” Je hebt geen invloed op de reactie van die leerling. Je kunt alleen je eigen instrument bijstellen.” Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels 00:00 – Schoolcontext verkennen 02:52 – Onvoorwaardelijk vakmanschap 05:12 – Eigen handelen 08:39 – Routines oefenen 10:13 – Veiligheid organiseren 12:38 – Gedrag begrijpen 14:24 – Ruimte bieden 16:35 – Groepsgericht leren 19:00 – Concrete taal 21:13 – Professionele houding 25:07 – Samen professionaliseren 26:49 – Tijd vertragen 30:09 – Gedrag oefenen 32:07 – Leerachterstanden verkleinen 35:58 – Ervaring ontwikkelen Bronnen en verdieping Regie in de klas Carolien brengt het boek Regie in de klas mee als voorbeeld van een bron die haar hielp anders te kijken naar routines en klassenmanagement. Ze beschrijft hoe ogenschijnlijk kleine handelingen, zoals een potlood slijpen of binnenkomen in de klas, voor onrust kunnen zorgen wanneer niet helder is wat er van leerlingen wordt verwacht. Gewenst gedrag moet daarom expliciet worden aangeleerd en herhaaldelijk worden geoefend. Auteur en editie worden in het gesprek niet genoemd. Triple C David verwijst naar Triple C, een visie uit de zorg rond de begrippen cliënt, coach en competentie. Hij herkent daarin vooral het uitgangspunt om iemand niet te reduceren tot probleemgedrag. De persoon blijft centraal staan, terwijl professionals zoeken naar manieren om competenties te ontwikkelen en deelname aan het gewone leven mogelijk te maken. Video-coaching (beeldcoaching) In het gesprek wordt video-coaching genoemd als belangrijke vorm van professionalisering. Leraren bekijken samen kleine interactiemomenten terug en onderzoeken welke invloed hun eigen houding, lichaamstaal of instructie op leerlingen heeft. Juist de micro-analyse maakt zichtbaar wat tijdens een les gemakkelijk wordt gemist. Het bericht In gesprek over onvoorwaardelijk vakmanschap in het speciaal voortgezet onderwijs (SO) verscheen eerst op Tjipcast.

Goed onderwijs ontstaat niet alleen in het klaslokaal. Natuurlijk doet de kwaliteit van de leraar ertoe, maar ook de organisatie daaromheen bepaalt in belangrijke mate wat leraren en leerlingen kunnen bereiken. Denk aan de kwaliteit van leiderschap, de samenwerking binnen teams, ruimte voor professionele ontwikkeling en de manier waarop een school gezamenlijke ambities formuleert en bewaakt. Juist wanneer scholen hun onderwijs duurzaam willen verbeteren, is het daarom relevant om niet alleen te kijken naar individuele professionals of afzonderlijke lessen, maar naar het functioneren van de school als geheel. Welke omstandigheden helpen leraren om goed onderwijs te geven, van elkaar te leren en samen verantwoordelijkheid te nemen voor de ontwikkeling van alle leerlingen? André de Waal, academic director van het HPO Center, Ed Ilgen, onderwijsadviseur en bestuurssecretaris bij Stichting Eem-Vallei Educatief en Marjolein Bos, regiodirecteur bij Stichting Viertaal zijn op onderzoek gegaan om te bepalen wat scholen kunnen leren van het gedachtegoed rond High Performance Organizations. Daarbij gaat hoog presteren nadrukkelijk niet over voortdurend de beste moeten zijn. Het draait om een organisatie die mensen in staat stelt zich te ontwikkelen en gezamenlijk steeds beter onderwijs te realiseren. In deze podcast wordt de expliciete verbinding met de dagelijkse onderwijspraktijk gemaakt. Zo vraagt dit om hoge ambities, maar ook om professionele samenwerking, een sterke interne organisatie en leiderschap dat ontwikkeling mogelijk maakt. Kwaliteit is daarmee niet alleen de verantwoordelijkheid van de individuele leraar. Het wordt een gezamenlijk vraagstuk: wat willen we voor leerlingen bereiken, welke omstandigheden zijn daarvoor nodig en hoe kunnen we als organisatie iedere dag een beetje beter worden? Kernpunten uit het gesprek: 🎯 Hoog presteren betekent niet dat iedereen de beste moet zijn. Het gaat om een organisatie die voorwaarden creëert waardoor medewerkers zich kunnen ontwikkelen en zo goed mogelijk kunnen presteren. 🤝 Onderwijskwaliteit is een collectieve verantwoordelijkheid. Goed onderwijs wordt sterker wanneer leraren, schoolleiders, kwaliteitscoördinatoren en ondersteunende medewerkers gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor ontwikkeling en kwaliteit. 🏫 De organisatie rond het klaslokaal doet ertoe. Leiderschap, interne organisatie, samenwerking, professionele ontwikkeling en duidelijke ambities kunnen leraren ondersteunen om duurzaam goed onderwijs te verzorgen. 🌱 Verbeteren vraagt om een lerende houding. Sterke teams stellen zichzelf voortdurend de vraag wat vandaag goed ging en wat morgen beter of scherper kan. 🧭 Een raamwerk werkt niet als opgelegde blauwdruk. Schoolontwikkeling vraagt om dialoog, gezamenlijke besluitvorming en eigenaarschap; een bestuurder die een HPO-model simpelweg ‘uitrolt’ mist juist een belangrijk uitgangspunt van het gedachtegoed. Quotes uit het gesprek: “Kwaliteit is heel lang gezien als een individueel vraagstuk: hoe word ik een betere professional? En we weten dat echt goed onderwijs wordt gegeven door een team wat samen kijkt naar kwaliteit.” “Wat je wil is een omgeving creëren waar die leraren zich steeds verder kunnen ontwikkelen tot het niveau wat ze zouden kunnen bereiken.” “Een goede leider zorgt dat een team in staat is om zichzelf elke dag te verbeteren.” Tijdstempels 00:00 – Hoogpresterende scholen 02:13 – Hoge ambities 04:05 – Onderwijskwaliteit verbeteren 05:40 – Organisaties onderzoeken 09:13 – Organisatorische voorwaarden 10:39 – Collectieve kwaliteit 14:25 – HPO factoren 16:05 – Gezamenlijke ambitie 18:49 – Professionele ontwikkeling 21:27 – Krachtig leiderschap 23:32 – Dagelijks verbeteren 26:54 – Pedagogische opdracht 29:28 – Collectief ontwikkelen 31:42 – Gezamenlijke verandering 34:00 – Praktische toepassing Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Bronnen en verdieping De Waal, A., Schreurs, M., Bos, N., Fiorentinos, D., Ilgen, E. & Van Zandvoort, L. – Building high-performing schools: validating a school organizational capability framework in a Dutch multi-school foundation. Deze peer-reviewed studie uit 2026 in Quality Assurance in Education sluit zeer direct aan bij het gesprek. Het onderzoek gebruikt gegevens van 165 medewerkers van 13 basisscholen binnen Stichting STEV en onderzoekt het HPS-raamwerk als instrument voor duurzame schoolontwikkeling. De studie benadrukt onder meer leiderschap, routines, samenwerking, professioneel leren en systematische verbetering als organisatorische voorwaarden voor onderwijskwaliteit. De Waal, A., Schreurs, M., Goossens, P. & Dirkx, M. – Building High Performing Schools: A Case Study. Deze studie uit 2025 in International Education Studies onderzoekt hoe het HPO-raamwerk kan worden toegepast op scholen. De auteurs concluderen op basis van een casestudy dat het raamwerk scholen kan helpen hun organisatorische uitgangspositie te onderzoeken en concrete verbeterpunten te identificeren. De Waal, A., Goossens, P., Bos, M. & Jeurissen, N. – Characteristics of the High Performing School. Deze publicatie richt zich specifiek op kenmerken van high-performing schools en onderscheidt vier hoofdfactoren: kwaliteit van schoolmanagement, kwaliteit van de interne organisatie, kwaliteit van leraren en medewerkers en kwaliteit van de onderwijsaanpak. Dat zijn precies de vier factoren die in het gesprek worden besproken. De Waal, A. – What Makes a High Performance Organization. Voor verdieping in het oorspronkelijke HPO-raamwerk. De Waal onderscheidt vijf factoren: kwaliteit van management, openheid en actiegerichtheid, langetermijngerichtheid, continue verbetering en vernieuwing en kwaliteit van medewerkers. HPO Center – High-Performance Schools Een overzichtspagina met onderzoek, praktijkcases en publicaties rond de toepassing van het HPO-gedachtegoed in onderwijsorganisaties. Tot slot heeft André de Waal bijna een boekenkast vol geschreven over dit gedachtegoed in (commerciele) organisaties. Kijk zeker even op Managementsite voor een overzicht. Ook heb ik André de Waal meerdere keren gesproken in de podcast serie. Bijvoorbeeld over de relatie tussen HPO organisaties en leiderschap. Zowel in het Engels als Nederlands! Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? Het bericht Wat leert onderzoek naar high-performing schools ons over het beter onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.